Keulen: nu het probleem benoemen

Blog-hanneke16695430_sOp oudejaarsnacht werd in Keulen een groot aantal vrouwen het slachtoffer van seksueel geweld. Hierdoor voelen de slachtoffers en vele andere vrouwen zich voortaan onveiliger op straat. Afschuwelijk. En ja hoor, de daders voldeden weer aan het bekende plaatje. Je hoeft het nieuws niet meer te volgen om te weten welke types het waren. Ik wil niet discrimineren, maar wel het beestje bij de naam noemen: mannen, heteroseksuele mannen. Dit roept de vraag op of we niet een ernstig heteromannenprobleem hebben.

Ik ken veel vrouwen die seksueel geweld hebben meegemaakt en ook mijzelf is het overkomen. Bij al die verhalen waren de daders altijd heteroseksuele mannen. Maar niet alleen bij geweld met seksuele component is deze groep stelselmatig oververtegenwoordigd, ook bij het vuisten- en stenen-werpen-geweld zie je deze groep vaak als dader. Wie staan er voorop bij voetbalrellen? Wie bestormen er een gemeentehuis? Wie delen de meeste klappen uit in het uitgaansleven? Hoe langer je er over nadenkt, hoe dramatischer het is. Omdat we allemaal beleefd politiek correct willen zijn, durft vrijwel niemand het probleem te benoemen. Maar dat moet afgelopen zijn. Daarom stel ik u oprecht de vraag: willen wij meer of minder heteromannen in Nederland?

Knipoog

Ik hoop dat u de knipoog in bovenstaand stukje heeft meegekregen. De massale aanranding in Keulen reduceren tot een heteromannenprobleem is net zo absurd geredeneerd als wanneer je het beschouwt als een vluchtelingenprobleem. Het echte probleem is seksueel geweld. Maar dat lees ik nauwelijks terug in de commentaren en dat helpt niet bij de aanpak van dit enorme probleem. Want seksueel geweld komt niet alleen in Keulen voor maar overal en op grote schaal. Rutgers becijferde in 2009 al dat een derde (!) van alle vrouwen ooit seksueel geweld (van kwetsende aanrakingen tot verkrachting) heeft meegemaakt. Hoe krijgen we dat cijfer naar beneden?

Meerdere perspectieven

Wat in ieder geval helpt is om seksueel geweld vanuit meerdere perspectieven te bekijken. Een sociologische analyse van onder meer grote massafeesten zoals oudejaarsavond en carnaval en van de inzet van de politie. Een psychische analyse van de karakters van daders: hun agressiebeheersing, alcoholgebruik en nog veel meer. Minder gebruikelijk maar wel noodzakelijk is een analyse vanuit diversiteitsfactoren en sociale positie van de dader: het in kaart brengen van onder meer hun leeftijd, hun sekse, hun seksuele voorkeur, hun culturele afkomst. Vragen komen dan naar voren als: welke boodschappen krijgen mannen in verschillende culturen over de omgang met vrouwen en meisjes? Welke (onbewuste) waardering wordt er aan jongens gegeven als zij machogedrag vertonen? Hoe leren we mannen in verschillende culturele contexten en in verschillende leeftijdsfasen zelfrespect en respect voor de grenzen van een ander? Relevante vragen als we problemen zoals in Keulen willen voorkomen.

Kruispuntdenken

Het op deze manier analyseren van seksueel geweld komt voort uit het kruispuntdenken van onder meer professor Gloria Wekker: je reduceert mensen niet tot hun cultuur of juist hun sekse maar kijkt naar welke sociale positie ze innemen in de samenleving. Daarmee wordt niet ontkend dat bepaalde groepen oververtegenwoordigd kunnen zijn in het veroorzaken van problemen, zoals het geval is bij heteromannen, maar daarmee is de kous niet af. Want ook jongens en mannen kunnen niet zelf hun positie bepalen waardoor zij zich mogelijk moeilijk kunnen onttrekken aan de sociale verwachtingen om, soms op brute wijze, hun mannetje te staan. Dat ontschuldigt plegers van seksueel geweld niet maar geeft wel aanwijzingen over hoe seksueel geweld te voorkomen.

Effectieve interventies huiselijk en seksueel geweld

Gelukkig is er al veel werk gedaan. Er zijn uiteenlopende methodes ontwikkeld gericht op de preventie en aanpak van seksueel geweld waarbij onder meer oog is voor verschillen in sekse, afkomst en seksuele voorkeur. Goede evaluatie en grootschalige toepassing kunnen zorgen voor een verandering. Er is zelfs een databank Effectieve interventies huiselijk en seksueel geweld. Geen enkele methode is het ei van Columbus, eerder zijn het onderdelen van een grote puzzel. Er is een lange weg te gaan maar met grote inspanning, voldoende maatschappelijk draagvlak en oog voor de verschillende oorzaken kunnen we er voor zorgen dat de situaties zoals in Keulen tot het verleden gaan behoren.

Hanneke Felten is onderzoeker en trainer bij Movisie. Deze blog verscheen ook op socialevraagstukken.nl.

Het leven in de vrouwenopvang in Karachi

Josette-blogIn tegenstelling tot de Dar-ul-Aman die ik bezocht in Lahore vorig jaar is Panah Shelter Home in Karachi, Pakistan een private instelling en dat was overduidelijk te zien. In tegenstelling tot de Dar-ul-Aman kwamen hier de spiralen niet door de banken en stoelen, waren de slaapzalen keurig op orde en waren er zelfs een paar computers geïnstalleerd voor de inwoonsters. Door een groot aantal sponsoren en donateurs te betrekken bij het opvanghuis is het mogelijk om al deze zaken te bekostigen.

In 2014 vingen ze in totaal 309 vrouwen op die door huiselijk geweld (ruim 60%), uitoefening van het recht om zelf een partner uit te zoeken (22%), onveiligheid (12%) of verkrachting (3%) zijn gevlucht. Op het moment dat ik daar was, zaten er 32 vrouwen en 6 kinderen in de opvang. Er is geen andere vrouwenopvang in Karachi, de grootste stad van Pakistan. Met een bevolking van naar schatting 22 miljoen zou je in eerste instantie kunnen denken dat het probleem van geweld tegen vrouwen zeer gering is. Zeker in vergelijking met Nederland met 2.400 plekken voor vrouwenopvang op een populatie kleiner dan de stad Karachi…!

Geen kennis over rechten

Zoals ik in mijn eerdere column ‘if he does not beat you, he does not love you’ al aangaf, gaat het bij geweld tegen vrouwen om een zeer complex probleem. De sociaal maatschappelijke context geeft aan dat je bij je man behoort te blijven, het huwelijk is niet voor niets gearrangeerd. Bovendien is naar schatting 70 procent van de Pakistaanse vrouwen analfabeet, dus ze hebben geen enkele kennis over hun rechten. Het aantal vrouwen dat in een geweldsituatie zit en daar niet uit (kan) komen, is dus een veelheid van de geregistreerde 309 vrouwen.

Inspelen op talenten

Vrouwen die in Panah Shelter Home worden opgevangen, verblijven gemiddeld 3 tot 4 maanden. De eerste periode is bedoeld om tot rust te komen. Daarna worden de inwoonsters gestimuleerd om taallessen Urdu te volgen, computertraining te doen of handwerklessen te ontvangen. Aangezien de vrouwen maar kortdurend in het opvanghuis verblijven, proberen de medewerkers zo snel mogelijk in te spelen op de talenten van de vrouwen.

Begeleiding naar ondernemerschap

Ze slapen op slaapzalen en koken hun eigen eten. Voor voedsel wordt gezorgd, maar ook voor medische zorg en juridische bijstand. Met de huidige wetgeving is het mogelijk om via de rechter de voogdij te krijgen over de kinderen. Dit is gelukkig niet alleen een mooie wetgeving op papier, maar het wordt ook nageleefd door de rechters in Karachi in redelijk kortlopende (3 tot 4 maanden) rechtzaken. Na de periode in de opvang gaan de vrouwen met hun kinderen naar een nieuw onderkomen. Een ondernemersprogramma als Krachtbedrijf (begeleiding van vrouwen uit de opvang naar ondernemerschap) zou passen bij hun activiteiten, of in de vorm van zelfstandig, individueel, ondernemerschap of via de vorming van coöperaties. Daarvoor gaan we met elkaar de volgende stappen zetten…

WE CAN changemaker Josette Dijkhuizen is ondernemersadviseur, wetenschapper, auteur, spreker en initiatiefnemer van het Krachtbedrijf.

Naaktfoto’s

foto_van_discussie_Radio_EenVandaag_okt_2014_bewerktHet probleem ligt bij de ontvanger, niet bij de zender

Het is een hot onderwerp in de media: jongeren die elkaar ‘naaktfoto’s’ sturen. Journalisten vragen zich vertwijfeld af wat jongeren bezielt. Onlangs mocht ik hierop reageren bij Radio EenVandaag. Een mooie kans om het op te nemen voor deze jongeren.

Het blijkt steeds opnieuw uit onderzoek: jongeren sturen elkaar via social media naaktfoto’s en -filmpjes van zichzelf. Overigens wordt het woord ‘naakt’ vaak slordig gebruikt en is de afgebeelde persoon lang niet altijd naakt. Ik spreek daarom liever over sexy foto’s en filmpjes. Dat zulke foto’s en filmpjes soms ongewenst verspreid worden, is helaas al bijna geen nieuws meer. De manier waarop hierover gepraat wordt, is echter verontrustend. Ik nam dan ook graag de uitnodiging aan om mee te praten over dit onderwerp bij Radio EenVandaag.

Leuker seksleven

Aan tafel zitten twee presentatoren, vaste gast Barbara Barend, twee jongeren die iets kunnen vertellen over naaktfoto’s bij hun op school, Lily, van wie een sexy filmpje op YouTube eindigde, en ik. Het is een interessant gesprek, waarin ik samen met Lily uit kan leggen dat het hartstikke leuk kan zijn om een sexy foto van jezelf naar iemand te sturen, mits dat vrijwillig gebeurt natuurlijk, bijvoorbeeld om je seksleven leuker te maken.

Belangrijk punt

Ik grijp echter ook de kans om een belangrijker punt te maken, namelijk dat het probleem niet ligt bij het sturen van een sexy foto of filmpje, maar bij de ongewenste verspreiding ervan. Zowel volwassenen als jongeren noemen het ‘dom’ of zelfs ‘sletterig’ als iemand een sexy foto of filmpje van zichzelf naar iemand anders stuurt. Echter, zo’n foto of filmpje wordt over het algemeen via een privébericht gestuurd, vooral als het wat bloter materiaal betreft. Er ontstaat pas een probleem als iemand besluit om dit bericht door te sturen. We moeten dus niet degene veroordelen die een sexy foto of filmpje stuurt, maar degene die dit verspreidt.

Kwetsbaar

Lily is het met me eens. Als de presentator vraagt of zij haar partner nog eens zo’n filmpje zou sturen, zegt ze dan ook volmondig ‘ja’. Barbara Barend reageert op deze moedige uitspraak dat ze die keus opmerkelijk vindt: ‘Als je weet hoe kwetsbaar je dan kunt zijn…’ Eigenlijk zegt ze opnieuw, in bedekte termen, wat slachtoffers zo vaak te horen krijgen: dat het hun eigen schuld is als het mis gaat. Gelukkig is de tijd nog niet om en kan ik er tegenin brengen dat ik juist blij ben dat Lily zich kwetsbaar op blijft stellen en uit het leven haalt wat erin zit, ook op seksueel gebied, ook als dat risico’s met zich meebrengt. We nemen immers elke dag risico’s; dat moet wel als we leuke en belangrijke dingen willen blijven doen. Kort daarop is het tijd om te stoppen en gaat ieder weer zijn eigen weg.

Verandering

Ik hoop dat ik heb bijgedragen aan een verandering in de manier waarop we praten over jongeren en ‘naaktfoto’s’. Dat slachtoffers niet lang meer hoeven te horen dat het ook ‘niet zo handig’ is om een sexy foto of filmpje te sturen. En dat er in plaats daarvan een discussie op gang komt over het ontvangen van een sexy foto of filmpje, en welke verantwoordelijkheden dat met zich meebrengt.

Luister hier het gesprek terug.

WE CAN changemaker Marijke Naezer is promovendus aan het Institute for Gender Studies van de Radboud Universiteit in Nijmegen. Haar onderzoek gaat over jongeren, seksualiteit en social media. Deze blog stond ook op kennislink.nl.

Unbreakable?

Hanny-Lynch-Unbreakable-blogLang heb ik gewikt en gewogen… Want ik weet wel, dat ik met mijn incest-verleden unbreakable ben. Vaak heb ik op de website van ProjectUnbreakable gekeken naar de afbeeldingen van andere mensen. Heftige foto’s van lotgenoten die seksueel misbruikt zijn. Door met een citaat van de dader op de foto te gaan helpen zij het taboe te doorbreken.

Stichting Revief bood de mogelijkheid tot een fotoshoot voor Unbreakable, gecombineerd met een gedegen voorbereiding. Toen kwam het voor mij dichterbij en besloot ik ook mijn portret te laten vastleggen. De fotoshoot was in Den Haag en het was mooi om daar lotgenoten te ontmoeten.

Quote

In mijn hoofd had ik al een quote van mijn dader. Deze zin kende ik al zo lang en ik had hier al zo vaak over gedeeld. In therapie, naar mijn familie, naar de dader, in mijn boek en naar andere lotgenoten. In de voorbereiding op de fotoshoot was het vooraf delen met anderen toch weer heftig. Toen ik het citaat op papier had gezet en het daar in koeieletters zag staan, raakte het mij diep in mijn ziel. Dit had ik niet verwacht. Nadat de foto was gemaakt kon ik op het display van de camera het resultaat zien. Dit was te klein om de impact te voelen, vooral zonder leesbril, maar ik had alle vertrouwen.

Verdriet

Na een week kreeg ik de foto in mijn mailbox… Ik opende het bestand en zag mezelf nu op een groot scherm. Ik zag het verdriet in mijn gezicht, wat me erg raakte en ik ervan in tranen was. Nog een week later kreeg ik een telefoontje van de voorzitter van Revief. Zij vroeg mij of mijn foto mocht worden afgedrukt op een billboard, voor de reizende tentoonstelling. Ik werd overvallen, maar had al snel voor mezelf duidelijk dat dit een belangrijke stap was om het taboe te kunnen helpen doorbreken. Ik stemde toe en eind december werd de tentoonstelling in de St.Bavokerk in Haarlem geopend door de Nationaal Rapporteur Corinne Dettmeijer.

Het taboe is nog steeds groot

En weer toen ik mijn eigen foto zag, nu levensgroot, waren er tranen… Ik hoop met heel mijn hart dat mijn foto en die van al die anderen lotgenoten, bij kunnen dragen tot meer bewustwording. Seksueel misbruik gebeurt en het taboe erop is nog steeds groot. Voor mij persoonlijk was het een mooi project dat me weer een stukje heling heeft gebracht.

Hanny Lynch is een actieve WE CAN changemaker, droomwerker, auteur, taboedoorbreker en lotgenotenverbinder. Ze is incestoverlever en schreef het boek ‘Als het hek van de dam is… over dromen en incest’. Lees meer op haar website dreamwolf.nl.

Vrouwen hebben ook hersens

vrouwelijke-wetenschappers-blogVrouwen doen ook aan wetenschap en dat doen ze even goed als mannen. Klinkt logisch, toch? Helaas is dit nog niet overal doorgedrongen.

Sinds- bijna 150 jaar geleden – de eerste vrouw werd toegelaten tot een Nederlandse universiteit (Aletta Jacobs), is het aantal vrouwelijke studenten flink gestegen. Inmiddels is ongeveer de helft van alle studenten vrouw. Er zijn meer vrouwen die afstuderen dan mannen, maar ze nemen minder vaak de volgende stap op de universitaire carrièreladder: een promotie-onderzoek. Toch is nog bijna de helft van alle promovendi vrouw. Daarna gebeurt er iets geks: bij elke volgende stap op weg naar de wetenschappelijke top zijn er relatief minder vrouwen te vinden. Aangekomen bij de prestigieuze functie van hoogleraar, zien we nog maar 15% vrouwen (bron: Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2012).

Mythes

Marieke van den Brink haalde in haar promotie-onderzoek met succes een aantal mythes onderuit die dit zouden verklaren. Mythes zoals: er zijn niet voldoende vrouwen die in aanmerking komen, het komt door deeltijd werken, vrouwen hebben geen ambitie om hogerop te komen, vrouwen hebben bij sollicitaties evenveel kans en het enige dat telt is kwaliteit (zie voor een korte samenvatting haar publicatie Hoogleraarbenoemingen in Nederland). Deze mythes verhullen dat het in de wetenschap nog vaak oude-jongens-krentenbrood is: mannen kiezen mannen, ook als er geen gebrek aan goede vrouwen is (zie ook dit klassieke onderzoek uit Zweden).

Consequent onzichtbaar

En zo kan het gebeuren dat hét Nederlandse instituut voor de wetenschap, de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW), in haar bijeenkomsten in februari 2015 slechts 4 vrouwelijke sprekers aan het woord laat, tegenover 26 mannelijke sprekers. En zo kan het ook gebeuren dat tussen de vijf wetenschappers van ‘mijn’ universiteit, de Radboud Universiteit, die in 2014 werden geselecteerd als lid van de Academia Europaea (het Europese genootschap van topwetenschappers), maar één vrouw zat, hoewel zij in het oorspronkelijke nieuwsbericht van de universiteit helaas niet genoemd werd (zie foto). Het totaal aantal Radboud-mannen in het genootschap komt daarmee op 24, tegenover 5 Radboud-vrouwen. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zette in de Wetenschapsvisie 2025 een foto van wetenschappers op wie we trots mogen zijn: allemaal mannen.

Foto_Academia_Europaea_-_mannen

Oorspronkelijke aankondiging van de nieuwe Radboud-leden van de Academia Europaea: allemaal mannen. Later bleek er ook een vrouw te zijn benoemd.

Rolmodellen

Ik zou een boek kunnen vullen met dergelijke voorbeelden. Vrouwen worden in de wetenschap consequent onzichtbaar gemaakt. Dat belemmert hun carrière en zorgt ervoor dat jongeren (meiden) te weinig inspirerende rolmodellen kennen (meer over het belang van rolmodellen zie de blog van Mijntje Luckerath en het artikel van Albert Bandura over Social Learning Theory).

Gelijke kansen

Gelukkig heeft de KNAW bij het project Faces of Science goed opgelet: van de eerste 21 faces zijn er 12 vrouw. Ik ben er trots op dat ik via dit project kan laten zien dat vrouwen net zulke goede wetenschappers zijn als mannen. Geen woorden maar daden, zoals zoveel vrouwen dat met mij doen. Dat het maar mag helpen om de boodschap over te brengen: vrouwen hebben ook hersens. En dat het maar een extra motivatie mag zijn voor meiden en vrouwen om zich niet uit het veld te laten slaan door ouderwetse stereotypen en vooroordelen. Op naar écht gelijke kansen!

WE CAN changemaker Marijke Naezer is promovendus aan het Institute for Gender Studies van de Radboud Universiteit in Nijmegen. Deze blog stond ook op kennislink.nl.

We Can, We Will

changemakers2With 25th November, once again women’s rights advocates, activists and practitioners are commemorating the 16 days of activism to end violence against women. For us, this is the time of the year to remember and salute not one, not two but over 3.5 million extraordinary women and men across South Asia – the 3.5 million ‘change makers’ who have taken the simple yet brave step of pledging publicly never to tolerate and/or commit violence against women in their lives and to talk to ten more people within their spheres of influence.

This simple pledge has become a powerful tool in the social movement called ‘We Can’ lovingly known as ‘mumkin hai’, ‘aamrai pari’, ‘hami sakchho’ and in 16 other local variations across the globe. What started in South Asia as a 5 year, 5 country campaign, has today spread to 16 countries continuing to inspire ordinary women and men, girls and boys to join forces to make a dent in ending violence against women.

Why South Asia?

South Asian countries have one of the worst indicators on continued violence against women. Nearly 50% of women in South Asia face violence in their homes. With entrenched social attitudes, beliefs and practices overtly and covertly condoning violence against women, violence is a silently accepted reality of women’s lives and breaking this silence would threaten their lives.

Everyday violence has become common sense and even considered ‘normal’ by women themselves, their families, neighbors, friends and family, creating a pervasive culture of gender-based violence in South Asia, eroding women’s fundamental rights. This also explains the uniformly poor gender-related development indices in crucial sectors like health, nutrition, education, political participation, and employment. Sharp gender bias has also led to 50 million fewer women in the population; girls and women in South Asia die prematurely through neglect and violence. This is known as the ‘missing women’ phenomenon. This situation will not just be changed by state laws and international agreements. Until men’s and women’s belief that violence against women is a ‘private’ matter and culturally acceptable is challenged and changed, the violence and discrimination will continue.[1]

Change begins with me

The central tenet of the ‘We Can’ campaign has been the mobilization of changemakers – triggering a process of deep personal change among millions of men and women, challenging and changing attitudes, beliefs and practices that perpetuate and condone violence against women. The campaign is based on the following core principles:

– Change is possible and is necessary
– Personal change is necessary for larger social change
– Every individual has the power to change and hence also the responsibility to change
– The journey and pace of change will differ for all individuals
– It is critical to ‘break the silence’ surrounding violence against women

Based on the above core principles, the campaign strategy has been to take a supportive role, rather than a directive one. The campaign core group believes that change is an iterative process for each one of us, but there are certain stages that an individual passes through, starting from pre-contemplation, to contemplation, moving on to preparation for action, action and institutionalization of change. Each individual moves through these stages at a different pace and might move back and forth between these stages. It is the positive reinforcement and support from the campaign that helps her or him tread the stages. This cycle is repeated over again and again to deepen the changes.

Personal is political

The campaign goes beyond personal change at individual level to collective action as well as changes at institutional level by encouraging changemakers to talk about this pervasive issue within their sphere of influence, triggering supportive and growing networks of like-minded individuals within institutions such as families, communities, schools, and workplaces among others. Growing number of networks within any institution build a demand for change from within and campaign support to the leaders within those institutions helps them to respond positively to this demand for change in institutional norms and policies.

Personal stories of change

With a sophisticated theory of change underpinning the ‘We Can’ campaign, what remains most inspiring, are the individual changemakers’ stories of personal change. From the young girl in Udaipur, India, who bravely confronted her elder brother for being violent and disrespectful to his wife, or the housewife in Nepal who realized that she had been giving herself excuses and tolerating domestic violence in the name of love, or the numerous young men in Bangladesh who pledged to share household chores with their wives, and followed up with actions, despite the negative reactions, even ridicule from their friends and family, or the old man in Sri Lanka, who, after 38 years of a turbulent marriage, attended the We Can awareness raising sessions and decided to’ give equality a try’. Today, he sits with young people and says, if only he had taken this small step 38 years ago, his life would have been different.

The stories are numerous and each one is unique. What is common in all the stories is, that the simple messages of the campaign resonated with their lived experiences, the campaign messages did not ridicule, blame or dehumanize them, rather gave them the option to change, to join with numerous others like themselves and the platform to invite others to join the same journey.

Despite the grim statistics of violence against women, it is these 3.5 million stories of personal, collective and institutional change that give us hope that change is possible and that it is in our hands to trigger that change, that We Can and We Will.

[1] Towards Ending Violence Against Women in South Asia, Oxfam Briefing Paper, August 2004

Nidhi Labh, Rashmi Singh, Prasanna Gettu are members of the We Can Global Network and remain active in the We Can campaign in South Asia. All of them are women’s rights activists, who continue to challenge discrimination in all spheres of life.  This blog is also published on atriaontmoet.nl.

Blogs Week Zonder Geweld

Logo-wzg-blogTijdens de Changemakersmeeting op 1 november vroegen we de deelnemers van de workshop ‘Blog schrijven’ om een blog te schrijven in het kader van de Week Zonder Geweld. Drie changemakers schreven een mooie, persoonlijke blog.

Blog 1: Zonder Geweld

Ze valt bij mij binnen met grote verdwaasde opengesperde ogen. Er is mij geadviseerd met jou te gaan praten, zegt ze. Ze gaat zitten en barst in huilen uit.
Ik luister, tussen haar huilbuien door, naar een woordenstroom. Ze beschrijft haar leven als een film die terug wordt gespoeld.

In mijn maag ontspruit een knoop, in mijn hoofd probeer ik haar leven te ordenen. Zij steekt de ene sigaret met de volgende aan. Eén van de huisregels – verboden te roken – bestaat even niet.

Ik zet een raam open. Zij is een jonge moeder, gevlucht uit een huwelijk gevuld met geweld, geestelijk geweld, lichamelijk geweld, financieel geweld. Haar identiteit is haar vanaf het begin ontnomen, hij gaf haar een dag later een nieuwe naam, LieLie. Het wordt mij duidelijk dat niet alleen haar identiteit haar ontnomen is, maar ook alles waarmee je onafhankelijk kan zijn.

Onnadenkend gaf zij haar eigen leven op, haar vrienden, haar huis, haar baan, haar auto. En na 10 jaar dringt het tot haar door dat zij gevangen zit in geweld. Zij ziet geen mogelijkheid te ontsnappen omdat zij zich niet onafhankelijk kan bewegen.

Een uur later zitten wij bij een advocaat. Inmiddels heeft ze een optrekje voor haar en de kinderen en een baan. Maar het geweld, de dreiging en de angst, blijft.

Marie Juliette

Blog 2: Laat het los

Laatst werd ik gebeld door een vriendin. Tijdens dit gesprek vertelde ze dat ze een tip voor mij had waardoor mijn leven makkelijker te dragen is. Ik was zeer benieuwd want alle hulp is welkom.

“Laat het los”, zei ze goed bedoeld tegen mij. Jaarlijks worden 119.000 kinderen mishandeld. Ik was zo’n kind.

Zo’n 200.000 personen worden jaarlijks slachtoffer van huiselijk geweld. Ik was zo’n persoon.

Eén op de 10 Nederlandse vrouwen is ooit in haar leven verkracht. Ik ben één van die vrouwen.

Per jaar doen ruim 45.000 mensen aangifte van openlijke geweldpleging (mishandeling). Ik ben één van deze mensen.

Mijn vriendin heeft de oplossing voor dit alles: laat het los. Ik werd er stil van en later moest ik huilen. Van ……. ellende.

Ilona

Blog 3: De dader

Deze week is het de Week Zonder Geweld. Veel berichten zullen gaan over de vele mensen die jaarlijks slachtoffer van geweld worden. In Nederland. Maar er zijn ongeveer net zo veel daders als slachtoffers. De daders hebben misschien nog wel meer aandacht nodig, want zonder dader, is er geen slachtoffer. Daarom wil ik het graag eens hebben over de dader.

Hoeveel daders?

In Nederland zijn er jaarlijks ongeveer 200.000 mensen die fysiek geweld tegen anderen plegen. Dit getal is waarschijnlijk het topje van de ijsberg. Veel slachtoffers doen geen aangifte en veel daders zullen hun actie niet op facebook delen, dus het precieze aantal weet niemand. Bij deze cijfers kunnen ook nog de daders van seksueel geweld en psychisch geweld worden opgeteld. De kans dat er jaarlijks een half miljoen mensen geweld tegen iemand anders gebruiken in Nederland is best wel groot.

Wie is de dader?

In films en stripboeken is het altijd duidelijk wie the badguy is. Hij is lelijk en er zijn gemene lachjes en geluiden die zijn slechte intenties duidelijk maken. Helaas is het in het echte leven niet zo makkelijk. In veel gevallen is de dader iemand waarvan het slachtoffer houdt, een vader of oom. Het kan ook een bekende zijn of een onbekend persoon op straat. Lastig hoor. Soms weet de dader ook helemaal niet dat hij de dader is. Natuurlijk, slaan is verkeerd. Maar als hij van huis uit heeft meegekregen dat slaan een geaccepteerde straf is, dan is het voor hem best wel moeilijk om helemaal alleen dit aangeleerde gedrag te veranderen. Ook met seksueel geweld is dit een probleem. Het is algemeen geaccepteerd om vervelende opmerkingen naar meiden en vrouwen te maken, dus waar is de grens?

Help de dader

Onderwijs, andere normen en waarden en betere wetgeving kunnen helpen om het aantal daders te verkleinen. Immers als iemand leert dat iets fout is, voordat hij dat doet, is de kans kleiner dat hij dader wordt. Al vroeg beginnen om het gesprek mogelijk te maken bij potentiële daders helpt dus om een geweldloze samenleving te creëren.

Waarom is dat er nog niet?

Soms verbaas ik mij erover dat anno 2014 er nog steeds geen maatschappelijke norm is om vrouwen te beschermen tegen geweld. Laatst had ik door waarom dit is. De meeste mensen die besluiten nemen over de veiligheid van vrouwen zijn mannen. Zij zitten in de politiek of bestuursfuncties. Grote kans dat een deel van die mannen ook dader is (geweest) van geweld. Dat één op de drie vrouwen te maken krijgt met seksueel geweld, betekent ook dat ongeveer één op de drie mannen pleger is van dit geweld. Die mannen zijn nu aan de macht. Kleine kans dat zij hun beleid aanpassen, want daar kunnen zij zelf weer slachtoffer van worden. Of misschien vinden zij het wel ‘normaal’ dat dit gebeurd.

Spiraal verbreken

De enige opties om dit spanningsveld te verbreken zijn onderwijs aan kinderen en jongeren of protest. Er is echter wel iets meer nodig dan een middagje Malieveld om mannen duidelijk te maken dat er actie moet komen. Maar wij kunnen zorgen voor een betere wereld: begin bij de (potentiële) dader.

Niraï

De Week Zonder Geweld is jaarlijks van 25 november tot en met 1 december. Wil je ook een blog schrijven? Hier vind je tips.

Stop huiselijk geweld

Marith-Rebel-websiteDeze week is het de ‘Week Zonder Geweld’: een moment om stil te staan bij de feiten. In Nederland zijn jaarlijks ruim 200.000 vrouwen slachtoffer van lichamelijk en seksueel geweld. 39% van de vrouwen is ooit slachtoffer geworden van seksueel geweld, naar schatting overlijden jaarlijks 60-80 vrouwen aan de gevolgen van huiselijk geweld. Op 25 november was het International End Violence against Women Day. Ook in internationaal perspectief wordt aandacht gevraagd voor geweld tegen vrouwen. Een week, een dag. Ik wil naar een tijdperk zonder geweld, geweld is nooit een optie.

Afgelopen zondag zag ik op het IDFA de Zweedse documentaire ‘My life, my lesson’ waarin de 16-jarige Felicia wordt gevolgd.  Felicia is de oudste van vier kinderen. Zij wonen met hun moeder in een buitenwijk van Stockholm. De kinderen waren getuigen van huiselijk geweld en omdat zowel hun moeder als vader verschillende middelen gebruikten zijn ze enige tijd uit huis geplaatst. Nu is vader weer op vrije voeten en bedreigt hij het gezin en moeten ze vluchten naar een opvanghuis.

Ernstig beschadigd

Het effect dat deze dreiging heeft op Felicia, op het gezin, wordt zeer indringend in beeld gebracht. De documentaire raakte me diep om verschillende redenen. Ik zag een jonge vrouw, eigenlijk een meisje nog, dat al zo beschadigd is geraakt. Kettingrokend, pillen slikkend, zichzelf snijdend probeert ze te overleven terwijl ze ook nog zorgt voor haar jongere boertje en zusjes. Het meegemaakte geweld en de machteloosheid hebben haar ernstig beschadigd. Een ogenschijnlijk stoere jonge vrouw, maar zo onzeker, zo klein nog, zo afhankelijk van steun en liefde, ook van de vader die haar moeder had geslagen en voor wie het gezin nu opnieuw moet vluchten.

Kracht van mensen

Geweld is onacceptabel. Maar veel geweld zien we niet. Huiselijk geweld vindt plaats achter de voordeur. En de consequenties voor kinderen zijn enorm. Daders hebben namelijk in hun jeugd vaak ook te maken gehad met geweld. We moeten dit stoppen, zodat kinderen als Felicia geen slachtoffer of dader worden. WE CAN doet dit door de kracht van mensen te gebruiken, en ook ik wil daar een bijdrage aan leveren als ‘changemaker’.

Zet machteloosheid om in actie

Jonge mensen moeten weerbaarder worden. Leer kinderen van jongs af aan over hun grenzen en hun rechten.  Vanaf groep 1 wat mij betreft. Leer ze nee zeggen, leer ze nee accepteren. Leer ze dat geweld nooit een optie is. Maak huiselijk geweld het onderwerp van maatschappelijke verontwaardiging. Creëer een maatschappij waarin we elkaar aanspreken. Door op te staan, door het gevoel van machteloosheid dat me bekroop na het zien van de documentaire om te zetten in actie. Ik zal blijven benoemen dat geweld nooit een optie is, zowel binnen als buiten de Kamer. Dat het een maatschappelijk probleem is. Ik zal blijven hameren op aandacht voor het fenomeen, blijven hameren op het belang van vroege signalering en vroege preventie. Laat de Week Zonder Geweld het begin zijn, de eerste week van een tijdperk zonder geweld.

Marith Rebel is Tweede Kamerlid PvdA en WE CAN changemaker.

Standje hopeloos

Standje-hopeloosHerinnert u zelf uw eerste vrijpartij nog? Sweet memories of standje hopeloos en een regelrechte nachtmerrie’? In dat laatste geval herinnert u vast ook dat u dat dat achteraf niet helemaal oké voelde. Ging de ander uw grens over? Had u duidelijker ‘nee’ moeten zeggen?

Samen met collega’s van Movisie en Rutgers WPF werk ik aan een factsheet over  seksualiteit, seksueel geweld en alles wat daar tussen zit. Een eenvoudige opgave voor een handjevol experts, denkt u. Niets is minder waar. We hebben stevige discussies met elkaar over de definities van seksueel geweld. Want wat valt daar nu allemaal wel en niet onder? Wat is het verschil tussen seksueel misbruik en seksuele kindermishandeling? En wanneer gaat seksueel experimenteren over in seksuele grensoverschrijdingen?

Zo elastisch als de Barbapapa’s

Als we als experts al moeite hebben om te definiëren wat grensoverschrijdend gedrag is, hoe is dat dan voor jongeren die net beginnen te experimenteren met seks? Weten zij wat oké is en wat niet? En zeggen ze dat ook? Speciaal voor WE CAN Young – een campagne gericht op het vergroten van seksuele en relationele weerbaarheid van jongeren – zijn de Bloubs ontwikkeld. Twee poppetjes, zo elastisch als de Barbapapa’s, die elkaar leuk vinden.

Niet stoer om duidelijk ‘nee’ te zeggen

De Bloubs gaan – zoals jongeren dat doen –met elkaar experimenteren. En dat doen ze goed! De onhandigheid en onwetendheid de Bloubs over elkaars wensen en grenzen zijn heel realistisch en horen bij een gezonde seksuele ontwikkeling. Net als voor de Bloubs is het  voor een puber echt niet stoer om duidelijk ‘nee’ te zeggen als hij of zij iets liever niet wil. Zo bekeken zijn deze filmpjes behoorlijk gebaseerd op de werkelijkheid van de meeste jongeren.

Niet duidelijk een jongen of een meisje

Wat we ook weten is dat jongens minder schaamte hebben dan meisjes om seksuele handelingen uit te proberen. Maar de Bloubs zijn niet duidelijk een jongen of een meisje. Is dat om de verwarring bij jongeren helemaal compleet te maken?  Om er voor te zorgen dat ook homo’s en lesbo’s zich herkennen in het filmpje? Of om politiek correct aan te geven dat er ook nog transgenders bestaan?

Er is meer

Er is meer! Te gemakkelijk en te vaak wordt uit gegaan van stereotypen als het gaat om seksuele opvoeding. Jongens moeten leren de grenzen van een ander te respecteren en meisjes moeten leren om hun grenzen aan te geven. Steeds vaker wordt in weerbaarheidscampagnes stil gestaan bij de wensen en grenzen van beide seksen, bij seksuele diversiteit en bij het stimuleren van iemands persoonlijke zoektocht naar die wensen en grenzen.

Zoek je eigen weg

Goed gedaan Bloubs! Zoek je eigen weg, ongeacht je sekse, cultuur of voorkeur. Wees  duidelijk over je wensen én respecteer de grenzen van de ander! Dat is de boodschap die de Bloubs aan de huidige generatie jongeren mee willen geven. En laten we eerlijk zijn, dat was een boodschap geweest die wij in onze jeugd ook wel hadden willen krijgen.

Lou Repetur, WE CAN changemaker en expert preventie van huiselijk en seksueel geweld, Movisie

De Bloubs-filmpjes zijn hier te vinden.

In de naam van de liefde

Naam-liefde-blog24574879_sKom in actie tijdens de Week zonder geweld!

‘Onze relatie wordt nu echt beter, ik voel het gewoon’ zegt een vriendin. Ze vertelt voor de zoveelste keer hoe ze door haar vriend onder de duim gehouden wordt. Ik voel me machteloos als ik haar weer moet vertellen dat dit geen liefde is. En helaas is mijn vriendin geen uitzondering. Nog vele vrouwen en ook een fors aantal mannen worden onderdrukt, geslagen of getreiterd in de naam van de liefde. Hoog tijd om in het kader van de Week Zonder Geweld vanaf 25 november die zogenaamde ‘liefde’ onder de loep te nemen.

Types die spanning en sensatie uitstralen vinden we vaak woest aantrekkelijk. Maar soms zijn zij niet te vertrouwen, ziekelijk jaloers of kunnen ze hun woede niet goed beheersen. Het gevolg: een relatie vol angst, verdriet en frustratie. Psychologe Robin Norwood beschrijft in haar wereldberoemde boek ‘Als hij maar gelukkig is’ hoe sommige vrouwen gewend zijn om zich op te offeren voor de liefde. Ze hebben van huis uit meegekregen dat het vooral niet vanzelf moet gaan.

Bloed, zweet en tranen

Niet alleen via onze ouders maar ook via de televisie krijgen we een beeld mee van hoe liefde zou moeten zijn. In films en televisieseries zien we veel passievolle koppels die vreselijk veel ruzie maken, elkaar chanteren of stalken. Het moet wel een tikkie drama zijn, want anders kijkt er niemand meer naar. Liefde moet bloed, zweet en tranen kosten. Heel veel tranen.

Dramabeeld in de prullenbak

De vriendin die in een gewelddadige relatie zit, zei laatst nog tegen mij: ‘Maar als je partner altijd ge-woon maar lief voor je is, dan is het toch saai?’ Zelf vind ik niets zo heerlijk als ’s avonds tegen mijn vrouw aankruipen die altijd lief tegen me doet. Saai? Het mooiste wat er is! Als ik spanning en sensa-tie wil ga ik wel bungeejumpen of leeuwen temmen. Het heeft bij mij ook even geduurd, maar ik ben blij dat ik het dramabeeld van liefde in de prullenbak heb gegooid.

Wat is jouw actie?

Liefde doet nog te vaak pijn. En dat blijft zo als we aan de zijlijn blijven staan. Daarom vragen tijdens de Week Zonder Geweld van 25 november t/m 1 december allerlei organisaties zoals de Steunpunten voor Huiselijk Geweld aandacht voor geweld in huis. Maar ook mensen zoals jij en ik kunnen wat doen. Ik geef niet op en ga die vriendin gewoon nóg een keer proberen in te laten zien dat het ook anders kan. Wat is jouw actie?

Hanneke Felten is changemaker voor WE CAN en werkt op het terrein van emancipatie en inclusie bij coalitiepartner Movisie.